Wat gebeurt er met jouw onderneming na overlijden?

Namens Hendrikx Advocaten schrijven Michelle Roobeek en Bernice Nonnekes om-en-om een column.

Michelle Roobeek (1989) is werkzaam als familieen erfrechtadvocaat en mediator. Zij is sinds 2014 als advocaat verbonden aan Hendrikx Advocaten in Mijdrecht. Michelle is in 2022 – samen met Bernice Nonnekes – toegetreden als partner. Het team is inmiddels uitgegroeid tot 8 advocaten en 6 ondersteunende collega’s. Michelle is gelukkige partner van Tom en trotse moeder van dochtertje Hannah. Zij houdt van muziek, reizen en (winter)sporten en gaat heel graag uit eten/borrelen met vrienden en familie.

In mijn vorige column schreef ik over de waarde van een onderneming in een nalatenschap. Maar daar gaat eigenlijk een andere vraag aan vooraf: wat gebeurt er met de onderneming als de ondernemer overlijdt?

Binnen een familie kan het beeld bestaan dat de bedrijfsopvolging al duidelijk is. Eén van de kinderen werkt al jaren in de onderneming en het is de bedoeling dat dit kind het bedrijf later voortzet. De andere kinderen hebben een andere carrière gekozen. Binnen de familie weet iedereen wat de bedoeling is. Toch? Juridisch hoeft die bedoeling niet zonder meer werkelijkheid te worden. Als er niets is geregeld, zijn de wettelijke regels van het erfrecht bepalend voor de afwikkeling van de nalatenschap. Dat kan anders uitpakken dan de ondernemer voor ogen had.

Ook de positie van een echtgenoot speelt daarbij een rol. Is de ondernemer getrouwd of geregistreerd partner? Dan moet ook naar het relatievermogensrecht worden gekeken. Behoort het ondernemingsvermogen tot het privévermogen of geheel of gedeeltelijk tot een huwelijksgemeenschap? Dat is van belang om vast te stellen wat bij overlijden tot de nalatenschap behoort. Als het de bedoeling is dat één van de kinderen de onderneming voortzet, is het verstandig om na te denken over hoe dat juridisch moet worden geregeld. Een testament kan daarin een belangrijke rol spelen. Zo kunnen bijvoorbeeld aandelen of andere tot de onderneming behorende vermogensbestanddelen aan een kind worden gelegateerd, eventueel tegen inbreng van de waarde.

Een testament staat daarbij niet op zichzelf. Zijn er andere aandeelhouders of vennoten, dan kunnen ook statuten, een aandeelhoudersovereenkomst of een samenwerkingsovereenkomst bepalen wat er bij overlijden gebeurt. Die regelingen moeten dus op elkaar aansluiten. En welke waarde moet de opvolger inbrengen? Daarmee zijn we weer terug bij mijn vorige column: de waardering van een onderneming in de nalatenschap. De les voor ondernemers: denk tijdig na over wat je met jouw onderneming wilt als je er niet meer bent en laat je adviseren hoe je dat juridisch goed kunt vastleggen. Zo houd je zelf de regie.